Dobro došli u Širaz

ŠIRAZ - Grad pjesnika

(Video: Dobro došli u Širaz)

U centralnom dijelu Irana nalazi se jedan od tri najčuvenija grada u Iranu – Širaz, koji je zbog svog izuzetnog kulturno-istorijskog značaja na obaveznoj listi posjete gotovo svih turista. Po veličini je šesti grad u Iranu i glavni grad provincije Fars.

Ako ka Širazu dolazite iz pravca jugozapada, proći ćete kraj onog zbog čega je ovaj kraj poznat još iz perioda antike. Valovita brda na južnom prilazu gradu, prepuna zasada vinove loze podsećaju da je sorta vina „širaz“ nastala na ovim područjima, konzumirana još u vijreme ahemenidskih careva. Iako je u današnjem Iranu alkohol zvanično zabranjen, kult vina (i nesrećnih ljubavi) najbolje je u svojim pesmama opisao jedan od najčuvenijih persijskih pjesnika - Hafiz (veliki uzor Geteu), rođen u Širazu, u XIII vijeku.  

Osim njega, iz Širaza potiču i drugi čuveni pesnici (Sa'di, na pr), te sam grad i danas nosi epitet „grad pjesnika“. Mauzoleji Hafiza i Sa'dija, okruženi mirisnim baštama limuna i ruža, mjesto su svakodnevne posjete mnogih Iranaca, koji ovde dolaze da čitaju stihove, ili da se osame.

Osim kao grad pjesnika, Širaz je poznat i po tome što je u drugoj polovini XVIII vijeka, za vrijeme dinastije Zand (porijeklom iz manjinskog naroda Luri) jedno vrijeme bio prijestolnica Perzije. Njen osnivač Karim han, izgradio je tvrđavu usred grada (Arg-e Karim han), a potonji guverneri grada, i veleljepne palate sa baštama Narandžestan i Kan-e Zinat ol-Molk (Naranjestan i Khan-e Zinat ol-Molk).

Sistem i koncept perzijske bašte, u kojoj tekuća voda dijeli površinu na 4 dijela, nastao je u Perziji, u starom vijeku. Kada su  prolazeći Perzijom usred pustinje, antički Grci ugledali bujnu vegetaciju sa drvećem, cvijećem i tekućom vodom, upitali su Persijance kako to nazivaju. Odgovor je bio - „pairidaeza“ („ograđena bašta“). Ovim putem, riječ „paradise“ je sa pogrešnim značenjem ušla u mnoge jezike na Zapadu, opisujući perzijske bašte kao Raj koji su Grci vidjeli.

U Iranu, UNESCO je stavio pod zaštitu 9 perzijskih bašti, i označio ih kao primjer izvornog koncepta istih. Jedna od njih, sa palatnim kompleksom - Bašta Eram (Bagh-e Eram), nalazi se na zapadu Širaza.

(Video: Bašte Širaza)

Osim bašta, u Širazu treba obići čuveni širaski Bazar-e Vakil, jedan od četiri najbolja u Iranu, čiji se glavni ulaz nalazi kraj Vekilove džamije  (Masjed-e Vakil), a u neposrednoj okolini jednog od tri najljepša stara hamama u Iranu Hamam-e Vakil (Hammam-e Vakil). Danas je ovo svojevrsni mali muzej voštanih figura ljudi u javnom kupatilu, koji su odjeveni shodno njihovim zanimanjima, i prikazan „život“ u hamamu.

Nedaleko od bazara, nalazi se najfotografisanija džamija Irana - džamija Nasir-e Molk (Masjed-e Nasir-e Molk), koju je u XIX vijeku izgradio isti onaj guverner koji je živio u Palati Narandžestan. U rano jutro, kada zraci sunca probijaju kroz raznobojne geometrijske vitraže na prozorima (tipični detalj persijskih vila i džamija), boja sa vitraža ogleda se u šarenim persijskim tepisima na podu, i stvara fantastične, blistave šare.

Na uzvišici iznad sjevernog izlaza iz Širaza, put prolazi kraj historijske Kapije Kur’ana (Qur'an Gate, ili Darvazeh Qor'an) i pretvara se u autoput, koji poslije nekih 60 km vožnje vodi pravo ka najčuvenijem arheološkom nalazištu Irana - Persepolisu, dijelu UNESCO-ve kulturne baštine.

(Kerim Han tvrđava)

(Mauzolej Kira Velikog)

(Afif Abad vrt)

(Džahan nama vrt)

(Narandžestan)

(Mauzolej Sa'dija Širazija)

(Eram vrt)

(Unutrašnjost palate Narandžestan)

Jeste li znali?

"...da je Iran sedmi u svijetu prema broju izdanih knjiga; ispred Japana, Francuske i Italije?"