UNESCO nematerijalna baština

Nouruz - iranska nova godina

 

Po iranskom kalendaru Nova Godina počinje na prvi dan proljeća u trenutku kada dan i noć, na putu Zemlje oko Sunca, jednako traju. Iranci taj dan proslavljaju već četiri hiljade godina, prema kalendaru koji je jedan od najstarijih i najtačnijih na svijetu. Na osnovu njega Nova godina počinje jednog, točno određenog trenutka, kojega utvrđuju astronomi, nakon 365 dana, 5 sati, 48 minuta i 46 sekundi.

 

Iako se u Iranu koristi solarni kalendar, godine se broje po hidžri ili islamskom kalendaru. Kao početak nulte godine uzima 622. godina kada je Muhamed a.s. prešao iz Meke u Medinu.

Proslava Nowruza traje 13 dana. Od početka godine pa u sljedećih 12 dana ne obavljaju se nikakvi poslovi, to je razdoblje slavlja i radosti. Tih dana Iranci se međusobno posjećuju i daruju.

Esfand je mjesec u kojem počinje sjetva, a iranske porodice u ovom mjesecu u lonce sade sjeme pšenice kao simbol nadanja u blagorodnost dolazeće godine. U posudu se sipa malo zrnja pšenice, ječma, leće ili kukuruza da bi proklijalo i pozelenillo. Kada sjemenje proklija, stavlja se na svečani novogodišnji stol.

 

U svim domovima postavlja se takozvana sofra sedam s (haft sin).

 

Sedam s je naziv za simboličan stol koji se priprema za Novu godinu. On se sastoji od sedam predmeta koji počinju na slovo s, od kojih svaki nosi određenu simboliku:

– sabze (novogodišnje zelenilo) je simbol plodnosti i sreće;

– sib (jabuka), simbol života;

– samanu (vrsta halve koja se pravi od kuhanog proklijalog zrnja žita), simbol rasta vegetacije i kruha nasušnog koji svakog dana dobivamo od Boga;

– sir (bijeli luk), simbol zdravlja;

– serke (ocat), simbol sreće;

– sended (vrsta iranskog voća), čuva od raznih nesreća i uboda otrovnih životinja;

– somak, začin koji se dobiva mljevenjem suhih listova istoimene biljke.

 

Bitan podatak je da Nowruz predstavlja slavlje svih građana. Tako se tih dana na stolu mogu naći svete knjige, bilo da je u pitanju Kuran, Tora ili Biblija. Kako pokazuje povijest praznika Nowruza, vjernici različitih religija su zbivanje mnogih značajnih događaja pripisivali ovom danu. Prema predaji, toga dana stvoren je Adam, prvi čovjek, Zaratustra je odabran za vjerovjesnika, Noina barka je pristala na planinu nakon potopa, Mojsije je izbavio Židove od faraonovog tlačenja, ali i mnoga druga verovanja.

Iako je proslava Nove godine najupečatljivija u Iranu, danas slavi se i u mnogim drugim državama gdje se i dalje osjeća utjecaj perzijske kulture. Pored Uzbekistana, Jermenije, Turske, Nowruz se slavi i u Makedoniji i Albaniji.

Eide nouruz mobarak, reći ćete, želite li nekom čestitati novu godinu.

Od 2009. godine iranska nova godina Novruz, nalazi se na listi Svjetske kulturne nematerijalne baštine.

 

Jeste li znali?

"...da Iran ima više studentica u odnosu na broj stanovnika nego Njemačka, Britanija, Francuska, Italija i Španjolska?"