Dobro došli u Zahedan

Dobro došli u Zahedan

(Video: Provincija Sistan i Balučestan)

Provincija Sistan i Balučestan (Ostān-e Sīstān-o-Balūċestān) nalazi se na jugoistoku zemlje. Graniči sa Pakistanom i Afganistanom. Njen glavni grad je Zahedan (Zāhedān). Riječ je o teritorijalno najvećoj provinciji u Iranu (181 785 km²) sa brojem stanovništva od blizu 2, 5 miliona i to ga čini jedanaestim po redu najvećim gradom u Iranu.

Sve do kasnih 1920-tih godina grad je nosio naziv Dozdab (Dozdāb) što bi u prevodu značilo Kradljivci vode.  I iako se na ovom području Irana nalaze mnoga historijska zdanja i lokacije, Zahedan je izgrađen tek početkom XIX stoljeća u doba vladavine dinastije Kadžara. Prije nego je postao administrativni centar provincije 1930 – tih, Zahedan je bio manje selo. Do 1956. broj stanovnika je iznosio 17, 500, a već 1976. broj je porastao na 93 000. Nakon 1980. veliki broj afganistanskih izbjeglica naselio je ovo područje. Zahedan je željezničkom prugom povezan sa pakistanskim gradom Kuvejtije, a u fazi gradnje je i željeznička pruga koja će preko grada Bama i Kermana ovaj grad povezati i sa svim većim centrima u Iranu.

Klima provincije je pustinjska sa jako visokim temperaturama tokom ljetnih mjeseci, ali i hladnim zimama. Većinsko stanovništvo ove oblasti su Balučistanci  koji govore istoimenim jezikom i pripadaju hanefijskom mezhebu. Belučki jezik inače pripada grupi sjeverozapadnih iranskih jezika.

(Pustinja Lūt)

Istočno od grada prostire se pustinja Lut (Kawīr-e Lūt). U Šahnami, ispjevanoj historiji Iranaca koju je napisao najveći epski iranski pjesnik Firdusi, Sistan se pominje kao Zabolestan po istoimenom gradu Zabolu koji se također nalazi u ovoj provinciji. Prema Šahnami, Zabolestan je rodno mjesto mitskog heroja – kralja Rostama.

Zahedan i prostor Sistana u veoma su jakoj vezi sa zoroastrizmom, a tokom sasanidske vladavine jezero Hamun bilo je jedno od dva hododočasna mjesta sljedbenika ove vjere. Turistički najpoznatije arheološko pronalazište u Sistanu je ono na planini Hadže (Xāğe). Spaljeni grad (Šahr-e sūxte) je jedno od arheoloških nalazišta koje se nalazi na putu između Zabola i Zahedana. Urbani kompleks izgrađen od blatnih cigli nastao je oko 3200. godine pne. (bronzano doba) zahvaljujući dobrom geografskom položaju tj. trgovačkim rutama koje su se protezale Iranskom visoravni. Glavni dijelovi grada uključuju monumentalno, stambeno i industrijsko područje, te groblje. Grad se razvijao u četiri perioda do oko 1800. pne. kada je napušten zbog nagle promjene hidroloških uvjeta u sistanskom bazenu Hamun-e Helmanda. Spaljeni grad uvršten je 2014. na UNESCO- vu listu Svjetske baštine.

Zahedan je glavni ekonomski centar regije. U njemu se proizvode pamučni tekstili, keramika, tkani i ručno rađeni tepisi, stočna hrana, obrađena koža, mljevena riža i košare. Zahedan je također i glavni sunitski centar Balučistana. Džamija Makki (Ma) i u sklopu nje medresa igraju važnu ulogu u društvu provincije.

U Zahedanu se nalazi i Džumanska džamija i kao u svakom većem gradu Irana gradski bazar – šaroliki Ruz bazar.

Stotinjak kilometara sjeverno od Zahedana nalazi se povremeno aktivni vulkan Taftan. U gradu se također nalazi  i aerodrom.

(Zahedan zimi)

(Gradski muzej)

Jeste li znali?

"...da je Iran najveći i najkvalitetniji proizvođač kavijara i šafrana?"